Trong cuộc sống của chúng ta bây giờ thì việc dành ra thời gian để dọc
cuốn sách thật là hiếm, nhưng việc đọc sách lại cần thiết cho chính
công việc và con người mình, chính vì thế mà việc mình lựa chọn được
cuốn sách nào hay và đọc như thế nào là rất quan trọng, em xin cop bài
này để mọi người tham khảo chút xíu:
Để hình thành phương pháp đọc
sách, bước đầu các bạn nên áp dụng qui trình sau đây, rồi vừa đọc, vừa
tìm cho mình phương pháp phù hợp.
Bước 1: Xác định mục đích đọc sách.
X. I. Povarlin đã nói: "Phương pháp đọc tùy thuộc vào mục đích và hoàn toàn do mục đích qui định".(*)
Mục đích đọc sách sẽ chi phối toàn bộ quá
trình đọc sách. Xác dịnh được mục đích đọc sách sẽ giúp các bạn tránh
được đọc tràn lan, tốn công sức và thời gian. Mục đích đọc còn giúp các
bạn có cách đọc hợp lí, phù hợp với nhiệm vụ và thời gian có thể dành
cho đọc sách. Xác định mục đích đọc sách là trả lời câu hỏi: Đọc để làm
gì? Từ đó mới trả lời được câu hỏi: Đọc sách gì, chỗ nào, và đọc như
thế nào? Mục đích đọc sách còn quyết định cả phương hướng khai thác vấn
đề trong cùng một cuốn sách.
Bước 2: Tìm hiểu địa chỉ cuốn sách:
Các bạn hãy đọc hai
trang đầu của cuốn sách để biết tên cuốn sách, tác giả, nhà xuất bản,
năm và lần xuất bản. Đọc lời giới thiệu hay lời tựa để biết cuốn sách
đề cập tới vấn đề gì, đối tượng nào sử dụng cuốn sách có ích hơn cả,
phương pháp đọc có hiệu quả.
Bước 3: Xem mục lục
Mục lục cuốn sách phản ánh dàn ý chung và đơn giản của nội dung, đôi
khi còn phản ánh cả dàn ý lôgic của nó. Bước này giúp các bạn giải đáp
được câu hỏi: "cuốn sách có những nội dung gì, theo trật tự nào"
Bước 4: Xem lời mở đầu.
Lời mở đầu do tác giả cuốn sách viết. Qua lời mở đầu, các bạn dễ dàng
hiểu được ý đồ của tác giả, hình dung được một cách khái quát vấn đề cơ
bản được đề cập và tác dụng, mục đích của cuốn sách mà tác giả mong
muốn; biết vấn đề quan trọng nhất cuốn sách sẽ trình bày. Đôi khi, qua
lời mở đầu, bạn còn thu lượm được cả lời khuyên của tác giả nên tìm
hiểu và nghiên cứu cuốn sách như thế nào.
Bước 5. Xem lời kết luận và tóm tắt ở cuối sách.
Mục đích của việc xem lời kết luận và tóm tắt của cuốn sách là để thấy
rõ nội dung cô đọng nhất, những kết luận chính và sự khẳng định của tác
giả đối với những vấn đề đã trình bày. Đồng thời, qua lời kết luận và
tóm tắt còn thấy vấn đề chưa được giải quyết đầy đủ, phương hướng phát
triển tiếp tục của chúng.
Bước 6: Đọc một vài đoạn:
Sau khi đã có được thông tin về nội dung và mục đích cuốn sách, hãy
trực tiếp tìm hiểu vào nội dung chính bằng cách đọc qua một số đoạn,
phát hiện những đoạn lí thú, có giá trị. Nhờ đọc qua một vài đoạn như
vậy, những nhận định về nội dung cuốn sách sẽ dần được chính xác hóa,
tạo điều kiện cho bước đọc sau.
Bước 7: Đọc thực sự (hay đọc đi sâu)
Để lĩnh hội được những tri thức cần thiết, đạt được mục đích đọc sách,
cần phải đi sâu nghiên cứu cuốn sách. Công việc này đòi hỏi các bạn
phải có kĩ thuật đọc. Kỹ thuật đọc là năng lực chiếm lĩnh tri thức và
trình độ kỹ năng đọc của mỗi người. Kĩ thuật đọc phụ thuộc vào mục đích
đọc, thể hiện ra bằng cách đọc. Sau đây là một số cách đọc mà nhiều
người sử dụng có hiệu quả, các bạn tham khảo và lựa chọn theo mục đích
đọc của mình.
a/ Đọc lướt qua:
Nhằm khái quát những khái niệm ban đầu và nội dung của nó trong cuốn
sách. Vói những người có năng khiếu, chỉ bằng cách đọc lướt đã nắm được
điều cốt yếu nhất như ý chính, sự việc chính... Khi đọc lướt, có thể bỏ
qua một số trang, đoạn nào đó hoặc dừng lại ở một số ít trang, đoạn nào
đó. Cách đọc này sử dụng khi đọc để tìm hiểu một vấn đề nào đó đã được
chuẩn bị cần làm rõ thêm, khẳng định thêm; hoặc tìm những cách diễn đạt
khác nhau cho một vấn đề nhất định.
b/ Đọc có trọng điểm (hay đọc từng phần):
Là cách đọc từng đoạn, từng phần đã được lựa chọn từ trước nhằm tập
trung sức lực và thời gian cho những nội dung cần thiết, cho một công
việc đã được chuẩn bị.
c/ Đọc toàn bộ nhưng không nghiền ngẫm kĩ.
Cách đọc này nhằm khái quát toàn bộ cuốn sách chứ không đi sâu vào
những nội dung cụ thể. Khi đọc không bỏ qua trang nào cũng không dừng
lại suy ngẫm ở nội dung nào mà chỉ nắm xem, điều đó đã được bàn tới, và
bàn ở mức độ nào. Với các cuốn sách ta chỉ biết xu hướng tư tưởng, giá
trị... cũng có thể đọc theo cách này.
d/ Đọc nghiền ngẫm nội dung cuốn sách:
Đây là cách đọc quan trọng nhất, cần thiết nhất trong tự học để lĩnh
hội đầy đủ nội dung cuốn sách. Từng nội dung, từng vấn đề được xem xét
tìm hiểu cặn kẽ, có đối chiếu với kiến thức, kinh nghiệm và những cuốn
sách khác về những vấn đề đã được đề cập trong đó. Những nội dung tư
tưởng của cuốn sách người đọc đánh giá phê phán và hiểu đầy đủ, sâu
sắc.
e/ Đọc thụ động:
Cũng với cách đọc toàn bộ hay đọc lướt nhưng ngừơi đọc hoàn toàn theo
sự dẫn dắt của tác giả, chấp nhận hoàn toàn, lấy đó làm những tín điều;
nhìn nhận và xem xét vấn đề bằng con mắt của tác giả.
g/ Đọc chủ động.
Là cách đọc mà khi xem xét những tư tưởng cuốn sách đề cập, người đọc
luôn đối chiếu, đánh giá nó. Mọi sự chấp nhận hay phản đối đều được
người đọc dựa trên cơ sở sự đánh giá, đối chiếu với kiến thức, kinh
nghiệm; được nhận thức theo thế giới quan, tình cảm của mình. Từ những
nhận thức đó mà rút ra những kết luận cần thiết cho bản thân người đọc.
h / Đọc nông.
Chỉ khai thác nội dung, tư tưởng cuốn sách ở trình độ chấp nhận hoặc có
phê phán chung chung mà chưa thể hiện được sự nghiền ngẫm cuốn sách một
cách thấu đáo. Khi đọc những cuốn sách giải trí thì cách đọc nay là phù
hợp, đỡ tốn công sức.
i/ Đọc sâu:
Là cách đọc đòi hỏi phải nghiền ngẫm sâu sắc nội dung cuốn sách để hiểu
cặn kẽ, lĩnh hội có phê phán những tư tưởng mà cuốn sách đề cập. Đây
cũng là cách đọc quan trọng đượ sử dụng trong tự học.
Mỗi cách đọc sách trên đây có thể đáp ứng cho những mục đích đọc và
loại sách khác nhau. Với các loại sách khoa học và kĩ thuật; đọc với
mục đích học tập nghiên cứu phải đọc một cách chủ động, nghiền ngẫm sâu
sắc, đi sâu vào nội dung từng vấn đề, trong sách. Như vậy, càng thấy
rõ, các bạn cần có mục đích đọc sácb rõ ràng trước khi bắt tay vào đọc.
Đọc sách khoa học nhằm mục đích học tập, nghiên cứu các bạn không chỉ
đọc một lần, mà có khi phải đọc nhiều lần mới đạt được mục đích đã đề
ra. Vì vậy, người ta còn chia việc đọc ra thành đọc lần đầu và dọc đi
sâu.
Đọc lần đầu chỉ giúp các bạn có những cơ sở định hướng cho các lần đọc
đi sâu đạt kết quả. Chính từ kết quả đọc lần đầu, các bạn có thể thấy
được nội dung quan trọng và cần thiết với mình, lần đọc sau các bạn chỉ
cần chú tâm vào đó. Mỗi lần như vậy lại khám phá sâu thêm nội dung cuốn
sách, xác định điều cần tìm hiểu cho lần đọc đi sâu sau, thu hẹp dần
phạm vi đọc. Cứ như vậy cho tới khi bạn thấu hiểu cuốn sách, hoàn thành
mục đích đọc thì việc đọc đó mới dừng lại. V.I. Lênin đã khuyên chúng
ta: "Sau lần đọc đầu tiên phải ghi lại những chỗ chưa hiểu hoặc chưa rõ
ràng để trở lại đọc lần thứ hai, lần thứ ba, thứ tư..."
Khi đọc sách thì chúng ta cần phải thêm những bước hiệu quả bổ sung như:
1. Tích cực tư duy khi đọc
Đọc sách mà không tư duy
tích cực thì chỉ làm phí tổn thời gian vô ích. Tích cực tư duy khi đọc
là luôn hình dung những ý tưởng trong sách thành những biểu tượng, hình
ảnh trong đầu; đối chiếu, so sánh chúng với nhau và với những hiểu biết
đã có. Từ đó mà phát hiện cho được cái chủ yếu, cái không chủ yếu; cái
bản chất và không bản chất, rút ra được kết luận cho bản thân mình.
Trên cơ sở đó, các bạn sẽ có cái nhìn mới, cái nhìn toàn thể dưới góc
độ mới và chất lượng mới. Đọc có tư duy tích cực là qua đó phải rút ra
,được điều gì từ nội dung cuốn sách, bổ xung hiểu biểt gì, kinh nghiệm
gì cho bản thân. Cần tránh lối đọc một chiều, lười suy nghĩ, lười ghi
chép; đọc thụ động, chấp nhận tất cả, học thuộc máy móc. Nếu các bạn
luôn tích cực tư duy khi đọc thì các bạn sẽ thực sự "lớn lên" qua mỗi
trang sách và chắc chắn bạn sẽ trở thành nhà khoa học.
2. Phải tập trung chú ý cao độ khi đọc sách.
Tập trung chú ý là nỗ lực, cố gắng định hướng toàn bộ tâm trí một cách
liên tục vào việc đọc nhằm suy nghĩ thấu đáo, tư duy tích cực và ghi
nhớ nhanh những điều rút ra khi đọc. Đây là việc khó, đòi hỏi ở bạn một
sự say mê, có nghị và mục đích thật rõ ràng. Các bạn đừng suy nghĩ tản
mạn ra khỏi nội dung cuốn sách; đừng để ý tới những chi tiết vụn vặt
như lối in ấn, câu chữ... Cố gắng không để những công việc khác, những
tác động bên ngoài làm xao nhãng quá trình tư duy trong khi đọc. Khi
gặp vấn đề khó hiểu thì đừng nản. Hãy cố gắng suy nghĩ hoặc ghi lại để
tìm hiểu sau. Làm được như vậy thì việc đọc mới có hiệu quả.
3. Rèn luyện để có kĩ thuật đọc hợp lí
Kĩ thuật đọc sách bao gồm từ khâu tổ chức, xác định phương pháp đọc và
các thao tác đọc. Khâu tổ chức đọc sách trước hết là sự bố trí, sắp xếp
và bảo đảm các điều kiện thuận lợi cho việc đọc có kết quả. Nơi đọc
sách hãy cố gắng chọn nơi có thể tập trung tư tưởng cao và liên tục.
Tránh những nơi ồn ào ánh sáng luôn thay đổi hoặc quá tối tăm. Nơi đọc
sách cũng cần thoáng; mát, sạch sẽ và gọn gàng. Không nên đọc sách
trong tư thế nằm, dễ ảnh hưởng đến trí nhớ. Tốt nhất là đọc tại bàn
viết, ngồi thoải mái, để sách vừa tầm mắt. Bút, vở ghi chép và các dụng
cụ cần thiết khác để bên cạnh, sao cho khi cần có thể lấy được ngay.
Khi đọc, các bạn phải:
- Đọc bằng mắt và óc chứ không đọc bằng miệng.
- Tránh đọc nhảy trở lại quá nhiều.
- Cố gắng hiểu ý nghĩa cả đoạn văn, đừng để ý đến từ, đến câu.
- Tập đọc nhanh nắm và thâu tóm nhanh cái chủ yếu, cái cơ bản của vấn
đề trình bày trong sách. Các bạn phải rèn luyện thường xuyên, nâng dần
tới tốc độ đọc hợp lí. V.I.Lênin đọc sách như giở sách mà vẫn nắm đầy
đủ và sâu sắc nội dung cuốn sách.
Các bạn phải cố gắng từng bước để có thể đưa mắt trên trang sách và
chụp ngay được "cái hồn" của cả một đoạn. Phải tập phán đoán khi đọc.
Nếu có mục đích đọc để giải quyết hay khẳng định điều gì đó thì chỉ cần
"lướt mắt" tìm tới chỗ viết về cái đó. Tuy nhiên cần hiểu là, đọc nhanh
không phải đọc vội vàng, ngốn ngấu sách. Đọc như vậy chỉ có hại. Đọc
nhanh là tóm lấy thật nhanh, thật đúng và đủ nội dung chứ không phải
đưa mắt nhanh trên những chữ.
Để rèn luyện tốc độ đọc, các bạn hãy lấy một cuốn sách, chọn một trang,
hay một phần trọn vẹn rồi đọc thật nhanh một lượt. Vừa đọc, vùa cố tóm
lấy nội dung của nó. Sau đó suy nghĩ xem, nội dung của nó như thế nào.
Làm lại lần nữa nhằm xác định xem nội dung vừa tóm được ở lần đọc trước
đã đầy đủ chưa, chính xác chưa. Lần sau, hãy cố gắng nâng cao tốc độ
đọc hơn lần trước. Đọc vài ba lượt như vậy cho tới khi khẳng định nắm
được đầy đủ và đúng nội dung của phần đã đọc. Bằng cách đó, bạn vừa
nâng dần tốc độ đọc vừa kiểm soát được chất lượng đọc tương ứng với tốc
độ đó. Khi đã có tốc độ đọc vừa ý, phải thường xuyên rèn luyện, thường
xuyên đọc sách để kĩ năng đã rèn luyện được không bị mai một đi.
Phải ghi chép một cách khoa học những điều đã đọc.
Đọc sách có hiệu quả thể hiện ở kết quả ghi chép. Đọc sách không thể thiếu ghi chép. Ghi chép như thế nào sẽ xem ở phần sau.
"Siêu tầm youngCEO"